1. Σάρκα, David Szalay, μετάφραση Βάσια Τζακανάρη, εκδόσεις Ψυχογιός
Ξεκινάω με το λιγότερο αγαπημένο μου. Η Σάρκα. Η ζωή του Ίστβαν, που μεγαλώνει σε μια φτωχή γειτονιά της μετακομμουνιστικής Ουγγαρίας, είναι από την αρχή μια ζωή αξιοπερίεργη. Γεγονότα συγκλονιστικά διαδραματίζονται, γεγονότα που καθορίζουν την ταυτότητά του, ενώ εκείνος, σχεδόν αμέτοχος, τα αφήνει να συμβαίνουν και να τον οδηγούν μια από εδώ και μια από εκεί, σαν να είναι κάτι άψυχο, μια μαριονέτα. Κερδίζει και χάνει (ανθρώπους, λεφτά, φήμη, ευτυχία) και μεταμορφώνεται αθόρυβα μέσα σε μια όλο και πιο ρευστή πραγματικότητα, μόνιμα τραυματισμένος. Μια αφήγηση κοφτή, ακραία ρεαλιστική, χωρίς φτιασίδια και ωραιοποιήσεις, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ανάλυση της ψυχολογικής κατάστασης των ηρώων. Ένα βιβλίο για την απουσία και τις πληγές.
Λόγος για να το διαβάσεις: Γιατί θα σε καθηλώσει, θα σε νευριάζει, θα σε κουράσει, αλλά θα το συζητάς για μέρες και ίσως θα αναρωτιέσαι για πάντα γιατί κέρδισε το βραβείο Booker.
2. Ένα έγκλημα, George Bernanos, μετάφραση Έφη Κορομηλά, εκδόσεις Utopia
Σε μια μικρή πόλη καταφτάνει ένας ιερέας, νεαρός σε ηλικία και διαφορετικός στην όψη και στις κινήσεις. Πριν καλά καλά εγκατασταθεί, μια ηλικιωμένη γυναίκα βρίσκεται δολοφονημένη στον πύργο της αλλά και ένας άνδρας νεκρός. Ξεκινάνε οι έρευνες για τους θανάτους και σιγά σιγά, ενώ η υπόθεση δεν μοιάζει τόσο σκοτεινή στην αρχή, όλα παίρνουν πιο μυστηριώδη μορφή. Το σπουδαίο στο έργο του Bernanos είναι ο τρόπος που ξετυλίγεται το κουβάρι. Μοιάζει πυρετώδης. Το ακόμα πιο σπουδαίο είναι ότι το μυθιστόρημα δεν είναι αμιγώς αστυνομικό, ούτε μια συμβατική περιπέτεια. Αλλά δεν σε αφήνει να το αφήσεις. Εκδόθηκε το 1935, σε μια περίοδο που, όπως διαβάζω, ο συγγραφέας είχε ανάγκη για χρήματα. Και έτσι έγραψε το έργο που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες. Δεν θεώρησε ότι γράφει κάτι σπουδαίο, να όμως που έναν αιώνα αργότερα περίπου το διαβάζουμε ακόμα και μας εντυπωσιάζει.
Λόγος για να το διαβάσεις: Ο Georges Bernanos είναι μια άκρως ενδιαφέρουσα προσωπικότητα (αξίζει να ανατρέξεις στη ζωή του). Το έργο, αν και πέρασαν τόσα χρόνια από τότε που γράφτηκε, είναι ενδιαφέρον (με ανατρεπτικό τέλος) και αξίζει να διαβάζεις τους πρωτοπόρους της λογοτεχνίας.
3. Η χρονιά της μαγικής σκέψης, Joan Didion, μετάφραση Μυρσίνη Γκανά, εκδόσεις Ψυχογιός
Μέσα από την προσωπική της εμπειρία η Joan Didion ξεδιπλώνει την ιστορία του χαμού του άντρα της. Αναπάντεχα, ωμά και με κάθε μικρή ή μεγάλη λεπτομέρεια, την παρακολουθούμε από τη στιγμή που τον χάνει, περίοδο κατά την οποία και η κόρη της αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα υγείας, και έπειτα. Όλα τα αναπάντητα ερωτήματα, οι ώρες της απόγνωσης, η αγωνία του μετά, η αντιμετώπιση της μοναξιάς. Μια εξομολόγηση για το πένθος και την ευαλωτότητα όταν χάνεις τη γη κάτω από τα πόδια σου. Αλλά και για τη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας.
Λόγος για να το διαβάσεις: Για να “συνομιλήσεις” για το πένθος μέσα από τη λογοτεχνία.
4. Αθέατος Βίος, Niccolò Ammaniti, μετάφραση Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Utopia
Ρώμη. Η Μαρία Κριστίνα είναι πλούσια και όμορφη, μητέρα ενός νεαρού κοριτσιού και σύζυγος του πρωθυπουργού της Ιταλίας. Είναι το πρόσωπο που οι περισσότεροι Ιταλοί αγαπούν να μισούν. Τη θεωρούν χαζή και σε κάποιο βαθμό το έχει πιστέψει και η ίδια. Μέσα σε μια μόλις εβδομάδα, αυτό είναι το χρονικό πλαίσιο του μυθιστορήματος, η ζωή της αλλάζει μια για πάντα. Ένας άντρας από το παρελθόν, ένα επικίνδυνο βίντεο που δεν θυμόταν καν και ο φόβος μιας ταπείνωσης. Γρήγορο, καυστικό, επίκαιρο, μιλάει για τη σύγχρονη κοινωνία, για το τώρα.
Λόγος για να το διαβάσεις: Αν νιώθεις ότι θέλεις να δεις ταινία αλλά τελικά ξέρεις ότι θα καταλήξεις σε ένα βιβλίο. Και θα είναι ένα πολύ καλό βιβλίο!
5. Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια, Harper Lee, μετάφραση Βικτώρια Τράπαλη, εκδόσεις Bell
Βιβλίο κλασικό. Ο Σκάουτ και η Τζεμ είναι τα παιδιά του δικηγόρου Άττικους Φιντς, με καταγωγή από το Νότο. Μεγαλώνουν, κάπου γύρω στο 1930, στη πόλη του Μέικομπ (φανταστική πόλη της Αλαμπάμα, όπως διαβάζω), σε μια μονοκατοικία, χωρίς μητέρα και με τη βοήθεια της έμπιστης νέγρας μαγείρισσας Καλπούρνια. Μέσα από την αφήγηση της μικρής Σκάουτ αποτυπώνεται μια σκληρή εποχή, ο ρατσισμός και οι ανισότητες. Όλα κλιμακώνονται όταν ο Άττικους Φιντς αναλαμβάνει την υπεράσπιση ενός μαύρου που κατηγορείται για βιασμό. Το βιβλίο, που κέρδισε το βραβείο Pulitzer, κυκλοφόρησε το 1960 και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1962, με πρωταγωνιστές τον Γκρέγκορι Πεκ. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.
Λόγος για να το διαβάσεις: Γιατι θα θες να το συζητήσεις με το παιδί σου, όταν το διαβάσει και εκείνο σε κάποια χρόνια…
6. Ο βιβλιοπώλης της Γάζας, Rachid Benzine, μετάφραση Ρίτα Κολαΐτη, εκδόσεις Ψυχογιός
Ένας νεαρός φωτογράφος περιπλανιέται στους δρόμους της Γάζας. Το μόνο που συναντά είναι ερείπια και σπαράγματα. Και εκεί, ανάμεσα στον πόνο και το δάκρυ, συναντά έναν ηλικιωμένο βιβλιοπώλη. Θέλει να τον φωτογραφίσει. Εκείνος όμως θέλει πρώτα από όλα να του μιλήσει. Για τη ζωή του, για τις αδικίες και για τα χτυπήματα. Για την ελπίδα και τις επαναστάσεις. Η απλότητα της αφήγησης είναι ιδανική σε αυτό το μικρό μα τόσο σπουδαίο και πονεμένο βιβλιαράκι.
Λόγος για να το διαβάσεις: Για τη νοσταλγία που αναβλύζει από κάθε του σελίδα για έναν κόσμο που χάνεται. Και για μια σύντομη ιστορία της παλαιστινιακής οδύσσειας.
7. Είκοσι, Παντελής Μπουκάλας, εκδόσεις Άγρα
{…} Πληρώνεις, παίρνεις, ανοίγεις,
κι ό,τι βγει,
λειψό ή πλήρες.
Και βγήκε πλήρες παρά κάτι,
για να υπάρχουνε και λέξεις
έξω από την αγχογραφία μου- {…}
Λόγος για να το διαβάσεις:
Του Σπύρου.
Του γιου μου.
(1991-2011)
8. Καιρός των Κρυστάλλων, Ελένη Στελλάτου, εκδόσεις Πόλις
Αφήνω για το τέλος ένα από τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς μέχρι και τώρα. Η συγγραφέας του έχει εμπνευστεί, υποθέτω, από την πρόσφατη πανδημία, ίσως και από άλλες, ποιος ξέρει, και την έχει απλώσει σε χώρο και χρόνο άγνωστα (ένα παραθαλάσσιο μέρος, κάπου στον 20ό αιώνα). Η ασθένεια που χτυπά έναν έναν τους κατοίκους έχει ιδιότητες απόκοσμες και μυστηριώδεις: μεταδίδεται μέσα από την αγκαλιά, όχι μια απλή τυπική αγκαλιά, μια ουσιαστική, μια αγκαλιά που να σημαίνει κάτι, και κάνει τους ανθρώπους πορσελάνινους, κρυστάλλινους, που με έναν δυνατό ήχο σπάνε μπροστά στα μάτια σου. Ο κεντρικός ήρωας, ο μοναχικός, τρίτης γενιάς ντρογκερίστας με το όνομα Εμανουέλ Περόν, θα αναλάβει να ξετυλίξει το κουβάρι. Και είναι ένας ήρωας που φαίνεται σαν να κουβαλάει επάνω του και μέσα του τον πόνο, θαρρείς, όλου του κόσμου, αλλά και το κλειδί για μια σωτηρία.
Λόγος για να το διαβάσεις: Τόσοι πολλοί… Αν θες να δοκιμάσεις τον μαγικό ρεαλισμό και το μεταφυσικό και διστάζεις, όπως εγώ, να το επόμενο βιβλίο σου!