Ο Αθέατος βίος του Ammaniti είναι η κλασική περίπτωση μυθιστορήματος που ενώ δεν είναι εξαιρετικά πρωτότυπο σε κάνει να κολλάς. Είναι, επίσης, το μυθιστόρημα εκείνο που κινείται ανάμεσα σε διάφορα είδη, είναι ψυχογραφικό, έχει αγωνία και χιούμορ, είναι ρομαντικό και πολύ σύγχρονο, οπότε δεν μπορούσα παρά να το λατρέψω.
Βρισκόμαστε στην Ιταλία και συγκεκριμένα στη Ρώμη (“Η Ρώμη, λες και πάσχει από διπολική διαταραχή, καταφέρνει να είναι η πιο ενοχλητική και η πιο υπέροχη πόλη του κόσμου.”). Η Μαρία Κριστίνα είναι πλούσια και όμορφη (για την ακρίβεια ψηφίστηκε ως η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου), είναι μητέρα ενός νεαρού κοριτσιού και σύζυγος του πρωθυπουργού της Ιταλίας. Είναι το πρόσωπο που οι περισσότεροι Ιταλοί αγαπούν να μισούν. Τη θεωρούν χαζή και σε κάποιο βαθμό το έχει πιστέψει και η ίδια. Μέσα σε μια μόλις εβδομάδα, αυτό είναι το χρονικό πλαίσιο του μυθιστορήματος, η ζωή της αλλάζει μια για πάντα.
Στη ζωή της Μαρία Κριστίνα ο πόνος είναι κυκλικός: εξαφανίζεται λόγω φθοράς και ξαναγεννιέται σαν βολβός την άνοιξη. Πριν και μετά τον θάνατο της μητέρας της. Πριν και μετά τον θάνατο του Αλέσιο. Πριν και μετά τον θάνατο του Αντρέα. Ένας χάρακας που αντί για εκατοστά έχει νεκρούς.
Στο ξεκίνημα της ιστορίας, κατά τη διάρκεια της προπόνησής της, ένας δίσκος από τη μπάρα καρφώνεται στο μεγάλο δάχτυλο του δεξιού της ποδιού. Η (μικρο)συμφορά αυτή έρχεται όπως όλες οι συμφορές στη ζωή της: αναπάντεχα, στα καλά καθούμενα. Η Μαρία Κριστίνα θα μπορούσε απλά να κάνει μια παύση στην καθημερινότητά της και να περιμένει να επουλωθεί το τραύμα. Όπως και σε όλες τις συμφορές της όμως εκείνη επιλέγει διαφορετική οδό: φοράει το πιο ψηλοτάκουνο παπούτσι και προχωράει. Και ας πονάει. Έχει συνηθίσει να αγνοεί τον πόνο. Να το κρύβει.
Μια τυχαία συνάντηση θα ανατρέψει τη ζωή της και θα την κάνει να αμφισβητήσει τα πάντα. Κυρίως τον ίδιο της τον εαυτό. Ένας άντρας από το μακρινό παρελθόν της και ένα ροζ βίντεο, με πρωταγωνίστρια την ίδια, από το πουθενά. Θα πίστευε κάποιος ότι ο φόβος έχει να κάνει με την πιθανότητα του διασυρμού της, λίγα μόλις λεπτά θα αρκούσαν να κάνει τον γύρο του κόσμου ένα revenge porn άλλωστε. Τελικά, η φαντασία και η εμμονή πηγαίνουν την ιστορία λίγο πιο βαθιά.
Ο συγγραφέας μας δείχνει την μεταμόρφωση μιας γυναίκας. Την στιγμή ακριβώς που αποφασίζει να πάρει τη ζωή στα χέρια της, τη στιγμή που αποφασίζει να ενηλικιωθεί (τι και αν είναι σαράντα-κάτι…) και το κάθε λεπτό τρόμου που μεσολαβεί. Όσο μπορεί, τέλος πάντων, να συλλάβει ένας άντρας μια τέτοια στιγμή και να την αποδώσει στο χαρτί. Και όλα αυτά με ένα χιούμορ -βιτριολικό, σαρδόνιο, δεν ξέρω τι είναι πιο ταιριαστό, λεπτό και ιδιαίτερο σίγουρα- και διάχυτη ειρωνεία που σχηματίζει ένα χαμόγελο στα χείλη. Ο αφηγητής (η τριτοπρόσωπη αφήγηση ταιριάζει γάντι!) είναι διακριτικός και αφήνει την ηρωίδα να ανοίγει σιγά σιγά τα χαρτιά της. Όποτε επεμβαίνει το κάνει σαν παιχνίδι ανάμεσα σε εκείνον και τον αναγνώστη.
Το μυθιστόρημα του Ammaniti ξεδιπλώνεται μπροστά σου σαν κινηματογραφική ταινία. Είναι γρήγορο, καυστικό, επίκαιρο, μιλάει για τη σύγχρονη κοινωνία, για το τώρα. Δεν θα βρει κάποιος μέσα σε αυτό βαρύγδουπες φράσεις ή περίτεχνες παραγράφους. Ο συγγραφέας θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ιταλούς συγγραφείς και, από ό,τι διαβάζω, ο Αθέατος βίος ήρθε μετά από απουσία οκτώ χρόνων. Πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1994, κέρδισε πολλά βραβεία, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, έργα του έγιναν ταινίες. Είναι και ο ίδιος σκηνοθέτης και σεναριογράφος και αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό μέσα από τη γραφή του.
Είναι η πρώτη μου επαφή με κείμενό του και μάλλον όχι τελευταία. Αν ψάχνεις ένα βιβλίο γραμμένο με αμεσότητα, απαλλαγμένο από σοβαροφάνεια, που να διαβάζεται γρήγορα, αυτό είναι το βιβλίο σου! Στα πολυ θετικά ή υπέροχη μετάφραση της Δήμητρας Δότση.
Info
Αθέατος βίος, Niccolò Ammaniti, μετάφραση Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Utopia, 2026