Η παγίδα του χρήματος, George Orwell

Λίγους μήνες μετά την έκδοση του μυθιστορήματος που τον ανέδειξε όσο κανένα άλλο, το περίφημο 1984, ο George Orwell πέθανε σε ηλικία μόλις 47 ετών. Πριν από αυτό το βιβλίο, ορόσημο για τον εικοστό αιώνα, έγραψε και άλλα λιγότερο γνωστά αλλά άκρως ενδιαφέροντα έργα. Ένα από αυτά είναι και Η παγίδα του χρήματος.

Η παγίδα του χρήματος εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1936 με τον τίτλο Keep the aspidistra flying (πιθανή παράφραση του ιδιωματισμού keep the flag flying). Απέχει πολύ ο τίτλος από αυτόν της ελληνικής μετάφρασης. Αξίζει να σημειωθεί ότι παλαιότερα είχε επίσης εκδοθεί στα ελληνικά με τον τίτλο Κρατήστε μακριά τον μικροαστισμό σας. Η ασπιδίστρα, λοιπόν, ήταν ένα φυτό συνηθισμένο στα σπίτια στην Αγγλία. Εντοπιζόταν κυρίως στα πιο φτωχικά και σκοτεινά νοικοκυριά και η προτίμησή του σε αυτό οφείλεται σε πολύ απλούς λόγους: άντεχε χωρίς πολύ νερό, καθαρό αέρα, φως ή ήλιο. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την ασπιδίστρα συμβολικά, θέλοντας να υποδηλώσει την πνιγηρή κατάσταση της μεσαίας τάξης. Και υπάρχει σχεδόν πάντα δίπλα στον κεντρικό ήρωα του βιβλίου, τον 29χρονο Γκόρντον Κόμστοκ, ένα τέτοιο φυτό, καχεκτικό, άσχημο αλλά ανθεκτικό. Εχθρός και φίλος του μαζί. Του υπενθυμίζει την αδιέξοδη κατάστασή του, από που έρχεται και από που προσπαθεί να δραπετεύσει.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 20200920_192342-01-2-852x1024.jpegΕίμαστε στη δεκαετία του 1930 στο πολύβουο Λονδίνο. Ο Γκόρντον Κόμστοκ είναι ένας πικραμένος και απογοητευμένος υπάλληλος βιβλιοπωλείου και ένας μη αναγνωρισμένος ποιητής. Τον βρίσκουμε στο ξεκίνημα της ιστορίας να μετράει τα λιγοστά λεφτά που έχουν απομείνει στις τσέπες του καθώς και τα τέσσερα τελευταία τσιγάρα με τα οποία πρέπει να περάσει τις επόμενες δύο ημέρες. Η κακή του οικονομική κατάσταση συνοδεύεται και από μια μόνιμα πολύ κακή διάθεση.

Ο λόγος δεν είναι άλλος από τα χρήματα. Για την ακρίβεια ο Γκόρντον θεωρεί το χρήμα και κυρίως τη λατρεία του την αιτία των μεγαλύτερων προβλημάτων. Είναι ένας ρομαντικός ήρωας που ονειρεύεται έναν κόσμο χωρίς τα δεσμά του χρήματος. Παρακολουθούμε την προσωπική του προσπάθεια αντίστασης απέναντι στο καπιταλιστικό σύστημα και την αστική οργάνωση της κοινωνίας του μεσοπολέμου καθώς και όλες τις ψυχολογικές διακυμάνσεις του, τις μεταπτώσεις του, την κάθοδό του στο βούρκο.

Στα Τάρταρα, στα Τάρταρα! Μέσα στην ασφαλή και τρυφερή μήτρα της γης, εκεί όπου δεν βρίσκονται ούτε χάνονται δουλειές, που δεν υπάρχουν συγγενείς ή φίλοι να σε ζαλίζουν, ούτε ελπίδα, φόβος, φιλοδοξίες, τιμή, καθήκον. Επίσης ούτε χρέη οποιασδήποτε μορφής. Εκεί θα ήθελε να βρίσκεται ο Γκόρντον.

Δίπλα του η αδελφή του, μια σκιά του ίδιου της του εαυτού, αδύναμη και ουσιαστικά αμέτοχη. Στο πλευρό του η ερωμένη του, μια φιλήσυχη χαμηλόμισθη υπάλληλος, αλλά και ο καλύτερος του φίλος, ένα μαρξιστής εκδότης. Τα πρόσωπα αυτά είναι και η σύνδεσή του με την πραγματικότητα. Είναι εχθροί και φίλοι του μαζί, όπως η ασπιδίστρα.

Λίγα χρόνια πριν την έκδοση του βιβλίου ο Orwell δούλεψε για ένα διάστημα ως βιβλιοπώλης. Ο ήρωας του, πιθανολογώ, θα πρέπει να έχει εμποτιστεί με κάποιες από τις εμπειρίες του. Το σίγουρο είναι, ωστόσο, σύμφωνα με την αλληλογραφία του, πως ο Orwell έγραψε την Παγίδα του χρήματος περισσότερο σαν άσκηση καθώς δεν το θεωρούσε ολοκληρωμένο έργο. Εκδόθηκε παρ’ όλα αυτά και αναμφισβήτητα αποτελεί ένα άγουρο αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρον και χρήσιμο ψυχογραφικό μυθιστόρημα.

Από πολύ μικρή ηλικία, ίσως στα πέντε ή στα έξι, ήξερα ότι όταν θα μεγαλώσω θα γίνω συγγραφέας. Ανάμεσα στα δεκαεπτά και στα είκοσι τέσσερα προσπάθησα να εγκαταλείψω αυτή την ιδέα, αλλά το έκανα με πλήρη συνείδηση ότι καταπίεζα την αληθινή μου φύση και ότι αργά ή γρήγορα θα έπρεπε να κατασταλάξω και να γράψω βιβλία.[i]

[i] From a very early age, perhaps the age of five or six, I knew that when I grew up I should be a writer. Between the ages of about seventeen and twenty-four I tried to abandon this idea, but I did so with the consciousness that I was outraging my true nature and that sooner or later I should have to settle down and write books.
George Orwell, "Why I write", 1946.

Info

Η παγίδα του χρήματος, George Orwell

Μετάφραση: Ανδρέας Σοκοδήμος

εκδόσεις Κάκτος, 2004

390 σελ., ISBN 978-960-3825944

If I Had A Million Dollars, Bert Ambrose’s Orch., 1934

 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε την 1η Οκτωβρίου 2020 στο www.beastypress.com .

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *