Manhattan Transfer, John Dos Passos

Οι δύο όψεις του αμερικανικού ονείρου.

Το 1925 δημοσιεύτηκε το Manhattan Transfer. Συγγραφέας του ο John Dos Passos, εκπρόσωπος της “Χαμένης Γενιάς” των αμερικανών πεζογράφων, ο οποίος γεννήθηκε στο Σικάγο το 1896 και ο πατέρας του ήταν αμερικανο-πορτογαλικής καταγωγής. Θέμα του βιβλίου ο αμερικανικός τρόπος ζωής, πριν από την έκρηξη του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου μέχρι και τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του τριάντα.

Ο Dos Passos συνθέτει ένα κολάζ, που αποτελείται από πολλές ιστορίες και διαφορετικούς χαρακτήρες, και αποτυπώνει παραστατικά την εικόνα της Νέας Υόρκης. Μιας μεγαλούπολης που ακόμα έμοιαζε με ανήμερο θεριό, σαν μια φουτουριστική μηχανή ικανή να κατασπαράξει ανεξαιρέτως, και σίγουρα πριν ακόμα μετατραπεί σε πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο του κόσμου. 

“Δεν μου λες, μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί σε τούτη τη χώρα δεν κάνει ποτέ κανείς τίποτα; Κανείς δεν γράφει ποτέ μουσική, κανείς δεν κάνει επανάσταση, κανείς δεν ερωτεύεται. Το μόνο που κάνουν όλοι είναι να μπεκρουλιάζουν και να διηγούνται άσεμνες ιστορίες. Το βρίσκω αηδιαστικό…”

Μέσα από μια μη γραμμική αφήγηση ο συγγραφέας ζωντανεύει μια σειρά από ήρωες, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι δυστυχισμένοι και είτε ζουν στα όρια της φτώχειας, είτε αντίθετα είναι πλούσιοι και υλιστές. Η λαμπερή Έλεν Θάτσερ, για παράδειγμα, ηθοποιός που διψά για δόξα, έχει αμέτρητους θαυμαστές αλλά στο τέλος της μέρας δεν είναι ικανή να φανταστεί πως μοιάζει η ευτυχία. Δεν ξέρει τι θέλει αλλά τα θέλει και όλα. Ο ανερχόμενος δικηγόρος Τζορτζ Μπόλντουιν, που έχει ασυγκράτητες φιλοδοξίες και καθόλου φραγμούς, την ερωτεύεται παράφορα. Μπορεί να κάνει τα πάντα για να την κατακτήσει, καθώς την αντιμετωπίζει σαν λάφυρο.

Και από την άλλη ήρωες όπως ο Μπαντ, προερχόμενος από αγροτική οικογένεια, που καταφεύγει στη Νέα Υόρκη ελπίζοντας να γλιτώσει από το φάντασμα του βίαιου πατέρα του και, κυρίως, από το έγκλημα που διέπραξε. Αλλά και ο Τζίμι Χέρφ, ο ημι-αυτοβιογραφικός κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου, που μια 4η Ιουλίου φτάνει, έφηβος ακόμα, με τη μητέρα του στη πόλη, έχοντας ακόμα τον ενθουσιασμό καθώς και όλα τα όνειρα που μπορεί να έχει ένα μικρό παιδί:

“Φαίνεσαι πολύ χαρούμενος που γυρίζεις, μικρέ μου” λέει η κυρία από το Νότο.

“Ω, ναι! Θα ήθελα να πέσω καταγής και να φιλήσω το χώμα”.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι IMG_20210109_164908-01-1-843x1024.jpegΓια όλους αυτούς, και για πολλούς ακόμα δευτερεύοντες χαρακτήρες του βιβλίου, η Νέα Υόρκη είναι ο τόπος των μεγάλων ευκαιριών, εκεί όπου μπορούν να ξεχωρίσουν. Ο Dos Passos σαν να ανοίγει λίγο την κουρτίνα του παραθύρου για να μας δείξει την Νέα Υόρκη όπως πραγματικά πιστεύει εκείνος ότι είναι: ένας τόπος μεγάλων ανισοτήτων και αδικιών. Οι άνθρωποι που καταφεύγουν σε αυτή και αναζητούν τον πλούτο και την αναγνώριση, ή το λιγότερο μια καλύτερη ζωή, καταλήγουν ως επί το πλείστον κατακερματισμένοι και κενοί. Για τους περισσότερους η αναζήτηση του παραδείσου καταλήγει στην καταβύθισή τους σε μια κόλαση. 

Ο συγγραφέας την εποχή που έγραφε το βιβλίο, όπως σημειώνει η Θεοδώρα Τσιμπούκη στον κατατοπιστικό πρόλογο της έκδοσης, ήταν ένθερμος υποστηρικτής του αμερικανικού κομμουνιστικού κόμματος. Αργότερα, και αφού βιώσει τις φρικαλεότητες του πολέμου στο πετσί του, απομυθοποίησε πολλά από τα όσα πίστευε και αμφισβήτησε το κόμμα.

Για πολλούς ο Dos Passos κατάφερε σε αυτό του το βιβλίο να μην παρασυρθεί εμφανώς από την ιδεολογία του. Για κάποιους άλλους ενδεχομένως όχι. Έγραψε αναμφισβήτητα,  πάντως, ένα παθιασμένο έργο το οποίο, έναν αιώνα μετά την πρώτη του έκδοση, αποτελεί ακόμα αφορμή για γόνιμη συζήτηση, ενώ κατάφερε να αναδείξει με μοναδικό τρόπο τις δύο όψεις του αμερικανικού ονείρου. 

Info

Manhattan Transfer, John Dos Passos, μετάφραση Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2020, 536 σελ., ISBN: 978-618-03-2468-6

→http://www.johndospassos.com

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *