Τα βιβλία του Νοέμβρη

Ο Πότης, Hans Fallada///Τα Χρόνια, Annie Ernaux

Αρχές Νοέμβρη. Ξεκινάς να διαβάζεις τον Πότη, ένα βιβλίο για το οποίο έχεις ακούσει τόσα πολλά. Αρχικά έχεις μεγάλες προσδοκίες. Όλα μοιάζουν να επιβεβαιώνονται. Κάπου στα μισά νιώθεις να απογοητεύεσαι. Κάνεις υπομονή και χωρίς να το αντιληφθείς αρχίζεις να βυθίζεσαι αθόρυβα σε μια ζοφερή ατμόσφαιρα. Οδεύεις προς το τέλος, κρατάς την αναπνοή σου και ακούγεται εκείνο το κράκ. Ξέρεις ότι μόλις διάβασες ένα σπουδαίο βιβλίο.

Το όνομα του πότη στο βιβλίο είναι Έρβιν Ζόμερ. Στην πραγματικότητα είναι Χανς Φάλλαντα και αυτή η ιστορία είναι κατά κάποιον τρόπο η δική του ιστορία. Την έγραψε κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του σε ίδρυμα, ενώ είχε προηγηθεί μια απόπειρα να σκοτώσει την γυναίκα του πάνω σε έναν καβγά. Κάπως έτσι καταλήγει στη φυλακή και έπειτα σε άσυλο αλκοολικών και ο ήρωας του βιβλίου. Αιτία η ροπή του στο αλκοόλ. Αιτία ή αφορμή; Γιατί το μεγαλύτερο ελάττωμα του Έρβιν Ζόμερ δεν είναι άλλο από την αδυναμία του χαρακτήρα του.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι IMG_20211024_125640-01-769x1024.jpegΑρχικά ο Έρβιν ήταν ένας φιλήσυχος και ήρεμος χονδρέμπορος, ο οποίος δεν συνήθιζε να προκαλεί προβλήματα. Σελίδα με τη σελίδα, παρακολουθούμε την αργή και βασανιστική πτώση του. Αρχίζει να έχει οικονομικά προβλήματα στην επιχείρησή του, να είναι ανασφαλής και δύσπιστος. Κάπου εκεί ξεκινά η καταστροφική του εξάρτηση από το αλκοόλ. Αποξενώνεται από τη γυναίκα του τη Μάγδα και την βλέπει όλο και περισσότερο σαν εχθρό του. Εκείνη είναι κατασταλαγμένη, ώριμη, έξυπνη, συγκροτημένη, δυναμική. Εκείνος όχι. Και αυτό τον τσακίζει ψυχολογικά. Καταλήγει στη φυλακή και από εκεί σε ένα άσυλο εξαρτημένων, ένα κολαστήριο.

Η ζωή έτσι κι αλλιώς ήταν έξω, εδώ ήταν το σπίτι των ζωντανών-νεκρών!

Ψυχικές διαταραχές, εθισμός σε αλκοόλ και ουσίες, αυτοκτονικές τάσεις, η ζωή στο περιθώριο. Αυτά είναι τα θέματα του Πότη. Και αυτά τα σκοτάδια μεταφέρει, όσο πιο πιστά γίνεται, μέσω του μυθιστορηματικού του εαυτού ο Hans Fallada. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια αριστουργηματική “μικρογραφία μιας κοινωνίας που βυθίζεται στη φρίκη του ναζισμού”, στο πιο προσωπικό έργο του συγγραφέα.

ΥΓ.: Μην παραλείψεις να διαβάσεις το εξαιρετικά πλούσιο και ενδιαφέρον επίμετρο της μεταφράστριας Έμης Βαϊκούση.

Ο πότης, Hans Fallada, μετάφραση-επίμετρο: Έμη Βαϊκούση, εκδόσεις Κίχλη, 2013, σ. 424.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι IMG_20211123_084127-01-817x1024.jpegΣτα Χρόνια η σπουδαία Annie Ernaux κάνει αυτό που γνωρίζει πολύ καλά. Χρησιμοποιεί την προσωπική της φωνή για να αποτυπώσει θέματα που αφορούν, αν όχι όλους, τους περισσότερους. Ένα αλλιώτικο αυτοβιογραφικό έργο, βαθιά συλλογικό, μιααπρόσωπη αυτοβιογραφία” όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Νίκος Μπακουνάκης στο επίμετρο. Ο Πόλεμος, η Κατοχή, η Αντίσταση, η σεξουαλική ενοχή και αργότερα απελευθέρωση, η τηλεόραση, το Aids, το millenium είναι λίγα μόνο από τα θέματά της. Και ανάμεσά τους αναφορά σε πληθώρα βιβλίων, τραγουδιών, ταινιών. Στις σελίδες της ξεδιπλώνονται τα χρόνια από το 1940 έως το 2007.

Διαβάζοντας τα Χρόνια είναι σαν να ξεφυλλίζεις ένα φωτογραφικό άλμπουμ. Από εκεί ξεπηδούν σκόρπιες αναμνήσεις, σαν να ψάχνουν να βρουν μια σειρά στη ζωή, ένα νόημα και μια φωνή. Γκρίζα θραύσματα, ως επί το πλείστον αιχμηρά, που προσπαθούν να αποφύγουν τη λήθη. Όλα βουτηγμένα στο συναίσθημα και υπό το πρίσμα της γυναικείας φύσης.

Όπως η σεξουαλική επιθυμία, έτσι και η μνήμη δεν σταματά ποτέ. Ζευγαρώνει τους πεθαμένους με τους ζωντανούς, τα αληθινά πλάσματα με κείνα της φαντασίας, το όνειρο με την ιστορία.

Όπως και στα άλλα της βιβλία η Ernaux εκθέτει την  ψυχή της και το κάνει με έναν ωμό, πλούσιο, πολύ προσωπικό τρόπο. Έχω την αίσθηση ότι Τα χρόνια απαιτούν -πολύ περισσότερο από τον Τόπο ή το Μια γυναίκα- να είσαι διαρκώς παρών, να μη χάσεις καμία ψηφίδα από το σύνολο. Αλλά σε αποζημιώνουν τελικά. Η Annie Ernaux είναι μια συγγραφέας δικαίως αναγνωρισμένη και αγαπητή στη Γαλλία και όχι μόνο.

Τα χρόνια, Annie Ernaux, μετάφραση: Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2021, σ. 372

Μια σκέψη στο “Τα βιβλία του Νοέμβρη”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *